Yazar : Op. Dr. Zahide Kurt
Uzmanlık : Genel Cerrahi
Yazar'ın Makale Sayısı: 3
Tarih : 15.06.2017

Anal Fissür (Makatta Çatlak)

Halk arasında makat çatlağı, makatta yırtık, mayasıl gibi değişik isimlerde de bilinen kronik anal fissür makat bölgesinin en sık görülen hastalıklarındandır. Bu hastalıkta makat girişinde meydana gelen ve içeriye doğru dikey uzanan yırtık oluşumu bulunur.

Anal Fissür Hangi Yaşlarda Görülür?

Her yaşta sık görülmesine rağmen en sık görülme yaşı 30 -40 arasıdır. Kadınlarda doğum ve gebelik sırasında daha sık ortaya çıkar ve alevlenir. Anüs girişindeki çatlak yeri çoğunlukla arka tarafta, kuyruk sokumuna yakın bölgededir.

Anal Fissür Neden Olur?

Anal fissür yani çatlak oluşumunun en önemli nedeni kabızlık olmakla birlikte yoğun ishal durumları tahrişle bu tarz çatlakları oluşturabilir. Makat bölgesi anatomisinin arka kısmı daha zayıf olduğu için bu bölgede daha sık görülür. İshal ve kabızlık atakları ile giden iltihabi bağırsak hastalıkları, örneğin crohn ve kolitis ülseroza gibi hastalıklar fissüre neden olabilir. Anal fissür ailesel olmamakla birlikte, beslenme düzeyi ile ilişkili olduğu için aynı ailede, aynı sofra düzeninde beslenen kişilerde daha sık görülür; ancak bu hastalığın ailesel olduğu kanıtlanmamıştır.

Anal Fissür ile Basur Farkı Nedir?

Makat bölgesi ağrıya çok hassas olduğu için çok küçük çatlak bile şiddetli ağrıya neden olur. Bu ağrı bu bölgedeki kasların spazmına ve kan dolaşımının bozulmasına neden olarak yara iyileşmesini bozar. Erken müdahale edilmeyen çatlaklarda cilt değişiklikleri oluşur ve olay kronikleşir. Zamanla çatlağın altında deride ödem ve şişme ve cilt katlantısı oluşur. Buna nöbetçi pili adı verilir. Bu pili çoğu hasta ve uzmanı olmayan hekimler tarafından basur yada hemoroid olarak yanlış tanı konarak yanlış tedavi edilebilir. Tedavisiz kalan anal fissürler ileri evrede enfeksiyon geliştirerek abse ve fistül oluşturabilir. Fissür hastalarının çoğu kendilerinin basur olduğunu düşünerek cerrahi hekimine başvururlar.

Anal Fissür Belirtileri Nelerdir?

Anal fissürde en sık belirti ağrıdır. Özellikle büyük tuvaletle artar, kesici, yırtıcı ve cam kesiği gibi yanmalar olabilir. Hasta tuvalet sonrası saatlerce oturmakta güçlük çekebilir. Bu gibi hastalarda ağrı hastanın yaşam kalitesini çok bozar. Diğer bir belirti ise makattan kanamadır. Ağrılı makat kanamasının en sık sebebi basur yani hemoroid değil, makat çatlağıdır. Kanama daima parlak kan kırmızısıdır. Damla şeklinde veya tuvalet kağıdına çizgi şeklinde de bulaşabilir. Genellikle hiçbir zaman kansızlığa neden olacak şekilde kanamaz. Kanamanın nedeni dışkılama esnasında çatlağın tekrar yırtılmasıdır. Kronikleşen fissürlerde hastalar tarafından yanlışlıkla hemoroid memesi olarak adlandırılan nöbetçi pililer daima çatlak tarafındadır. Çoğu zaman tek olmakla birlikte uzun dönem şikayeti olanlarda birden çok sayıda olabilir. İleri evrede bu pililerin dışında enfeksiyon sonucu abse ve fistüller gelişebilir. Bu da akıntıya neden olabilir. Kabızlık, ıkınma ve ağrı zamanla oluşan kas spazmı giderek tuvalete gitme süresini uzatarak bu olayı bir kısır döngüye dönüştürür. Kabızlık arttıkça ağrı artar; ağrı arttıkça tuvalete gitme zamanı uzatılır; bu da kabızlık ve çatlağı daha da arttırır ve ilerletir. Çok uzun süreli örneğin 10 yılı aşkın bu sorunu yaşayan olgularda makat bölgesinde darlık gelişebilir. Bu hastalar büyük tuvalette, tuvaleti tam boşaltamama şikayetiyle gelebilirler.

Anal Fissür Tanısı Nasıl Konulur?

Kronik anal fissür tanısı tecrübeli bir cerrah için çok kolaydır. Çoğunlukla hastayı dinlerken tanı koyulabilir. Muayene esnasında çoğu zaman çatlağın kendisi ve nöbetçi pilisi görülür. Çoğu hastada parmakla muayeneye gerek kalmaz. Klinik olarak muayene ve hastayı dinlemekle tanı konulduktan sonra bu hastalara öncelikle anal fissüre yönelik tedavi düzenlenmelidir. Eğer kolonoskopi gibi bir tetkik istenecekse, hastanın tedavisi yapıldıktan sonra kolonoskopi işlemi uygulanmalıdır. Bir hastada 8 – 12 haftayı geçen makatta kanama ve ağrı mevcutsa ve muayenede anal fissür ve nöbetçi pili görüldüyse bu hastalık tanısı artık kronik anal fissürdür.

Kronik Anal Fissür Nedir?

Kronik anal fissürlerde ağrı kanamaya göre daha ön plandadır. Anal fissür tedavisinde temel amaç o bölgedeki kas spazmını çözmektir. Akut dönemde 4 – 6 haftada medikal tedaviyle iyileşme sağlanabilir. Medikal tedavide en önemli şey büyük tuvaletin yumuşatılmasıdır. Hastalığın ilk 4 – 6 haftalık erken döneminde %50 başarı sağlanabilir. Bu tedavi altında fiziksel aktivite kısıtlanmamalıdır. Medikal tedavi kullanan hastaların, tedavisi sonrasında anal fissür hastalığının tekrarlama riski %85’tir. Ancak bu ağrılı kanamalar 8 haftayı geçiyorsa hastalık artık kronikleşmiştir. Bu dönem sonra medikal tedavinin pek yararı olmaz; bu hastalara cerrahi tedavi önerilir.

Anal Fissür Cerrahisi Tedavisi Nasıl Uygulanır?

Cerrahideki altın standart yöntem lateral internal sfinkteretomi(LIS)dir. Bu yöntem lokal (bölgesel)  veya spinal ve/veya sedasyon (hafif uyutularak) anestezisi ile yapılabilir. Ameliyat sonunda hasta rahatlamayı hemen hisseder. Bu hastalıkta lazerle tedavi yöntemi gibi bir yöntem yoktur.

Anal Fissür Cerrahi Tedavisi Sonrası İyileşme Süreci Nasıldır?

Hastanın hastanede yatması gerekmez ve hızla normal hayata dönebilir. Hastanın pansumana ihtiyacı yoktur. Ameliyat sonrası ılık su oturma banyoları yeterlidir. Bu operasyonun başarı oranı %95’lerin üzerindedir.

Anal Fissür Botoks ile Tedavi Edilebir mi?

Fissürlerde anal basıncı düşürmek için ameliyatsız yöntemlerde mevcuttur. Spinkter gevşetme kimyasal yollarla yapılabilir. Son dönemde geliştirilen botoks yöntemi en ilgi çekici yöntemlerden biridir. Botoks bir bakteri toksinidir. Çizgili kasları felç eder. Spinkterde geçici felç oluşturarak iyileşme sağlar. Bu yöntemdeki başarı oranı %40 ile %70 arasındadır. Geçici gaz ve gayta kaçırmaya neden olabilir. En önemli dezavantajlarından birisi de pahalı oluşudur. Kullanılan ilacın kalanı bozulduğunda ilacın hemen temin edilmesi güçtür. 


Op. Dr. Zahide Kurt Diğer Makaleleri

Meme Ağrısı Meme Kanseri Kadınlarda En Sık Görülen Kanser Türüdür